Serdar GÜNDOĞDU Oryantalist Söylemlerde İslamofobi
Tarih : 2017-03-20
Tüm Yazılar

Serdar GÜNDOĞDU



    İslamofobi konusu çok geniş ve çok yönlü bir konu olduğundan her yazıda farklı bir pencereden inlemeye çalışıyoruz. Bu yazımız da ise     İslamofobi düşüncesinin zaman içersinde Batılılar tarafından kullanımı ve bugünkü fikri yapıya etkisine değinmek istiyoruz.
    Yani, bugün karşı karşıya olduğumuz İslamofobik söylemler zaman içersinde kimler tarafından nasıl dillendirilmiştir bunları örneklerle incelemek niyetindeyiz.
    İslamofobi’nin kökenlerini incelerken bu söylemin Avrupa’da Endülüs Emevî hâkimiyetiyle başlayıp daha sonrasında Haçlı Seferleriyle geniş bir tabana yayıldığını belirtmiştik. Avrupa’da Aydınlanma çağıyla beraber Batılılar İslam Dünyasını yakından tanıma ve araştırma şansı yakalamıştır. İşte bu noktadan sonra ortaya Oryantalistler denilen Doğu Bilimciler çıkmaya başlamıştır. Oryantalistler her ne kadar bilimsel çalışma uğruna Doğu’yu tanımaya çalışsalar bile bunların birçoğu ya devletlerin politikalarına veri sağlamış ya da misyonerlik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Batılı toplumlarda İslamofobi’nin oluşmasında büyük pay sahibi Oryantalistlerin İslam dini üzerine 5 temel söylemi bulunmaktadır. Bunlar;
    •    İslam monolitik bir dindir,
    •    İslam cinsiyet ayrımı yapan tek dindir,
    •    Müslüman aklı muhakemeden yoksundur,
    •    İslam şiddete dayalı bir dindir,
    •    Müslümanlar demokrasi ve otonomiden acizdir.
       Oryantalistlerin bu söylemlerini derinlemesine açıklamayacağız. Fakat bu söylemler tarihin çeşitli dönemlerinde Batı’nın önde gelen kişileri tarafından dile getirilmiştir.
Ernest Renan, 1883 tarihinde yayınlanan “İslam and Science” isimli denemesinde;
“Güncel olaylara dair en ufak bir fikri olan herkes, Müslüman ülkelerin fiilen ne denli aşağılık olduklarını, İslam’ın yönettiği devletlerin gerilemesini, eğitimi ve kültürü sadece o dinden alan ırkların entelektüel kısırlığını açıkça görebilir…”
Renan bu fikirleri denemsinde dillendirirken Afkika’da, İslam coğrafyasında, Hind-i Çin’de “Beyaz Adam” sömürgeciliği son hız devam etmekteydi. Bu şeklide “Bilimsel(!)” araştırmalarla toplumun fikirsel yapılandırılmasında etkin rol oynanmaktaydı. Mısır’ın İngilizler tarafından işgal edilmesiyle bölgede etkin rol oynayan kişilerden birisi olan Lord Cromer olarak bilinen Cromer Kontu Eveleyn Baring, “Modern Egypt” isimli eserinde Doğulu ve Batılı düşünürlerin tanımını kendine göre yapmıştır. Bu tanıma göre;
           “Avrupalı iyi bir düşünürdür, gerçekleri dile getirmesinde belirsizlik ya da kafa karışıklığı yoktur; mantık okumamış olsa bile doğuştan mantıklı ve şüphecidir…
            Doğulu zihniyet, tıpkı pitoresk sokakları gibi simetriden mutlaka yoksundur. Muhakemesi baştan savma ve çok özentisizdir… Gerçek olduğunu kabul ettikleri en basit öncüllerden en gözle görülür sonuçları bile çıkaramıyorlar çoğu kez…”
Lord Cromer gibi sözde Batılı aydınlar kendi üstünlüklerine olan mutlak inanç hatasıyla Müslüman toplumları tanımlamaya ve kendi sömürgeci faaliyetlerini haklı zemine oturtma çabası içinde girmişlerdir. Bugün Avrupa halklarının Müslüman/ Doğulu toplumları anlamlandırma çabasında bu tip İslamofobik söylemlerin ne denli etkili olduğunu 20. Yüzyıl aydın ve siyasetçilerinin söylemlerinde de anlamaktayız.
   1901- 1909 yılları arasında görev yapan ABD’nin 26. Başkanı Theodore Roosevelt;
            “Muhammed’e inanların hâkim olduğu yerlerden ne ahlakî, ne entelektüel ne de maddi iyilik/ refah beklenir.” diyerek Oryantalistlerin İslamofobik söylemlerinin ne denli etkin şekilde kullanıldığını bize göstermektedir. Nitekim Papa XVI. Benedict, 2006 yılında “İman, Mantık, Akıllılık” isimli konuşmasında Katolikliği akıllılık, İslam’ı şiddet ve mantıksızlıkla bir tuttu ve bir on dördüncü yüzyıl Bizans İmparatorunun yorumuna gönderme yaparak dinin (İslam) şiddet kullanarak yayılmasının doğaya aykırı ve mantık dışı olduğunu savundu.
             Görüldüğü üzere geçen zamanın farklı kesitlerinde Batılı aydın, siyasetçi ve din adamları kendilerinin hem kültür hem de inanç olarak Doğu’dan yani Müslümanlardan her daim üstün olduklarını ispat etme yoluna gitmişlerdir. Kısa bir tarih yolculuğuna çıkacak olur isek 1200- 1204 yılları arasında kutsal toprakları barbarların (!) elinden kurtarmak için başlatılan dördüncü Haçlı Seferinde Müslümanlar yerine Bizans İmparatorluğunun başkenti olan İstanbul’u (Kostantinopolis) hedef alınmıştır. Katolik Haçlılar, Ortodoks olan Bizans topraklarında 3 gün 3 gece yağma yaparak, kadınların ırzına geçtiler. Ellerine geçen binlerce insanı gaddarca telef eden Haçlılar daha fazlasını ise sakat bırakmıştı. Kaynakları incelediğimizde Müslümanlara insanlık dersi vermeye çalışan kesimlerin kendi tarihlerini inkâr etme yoluna gitmesi şaşılacak bir durum olarak karşımıza çıkar.
           Bugün Müslümanlara demokrasi öğretmekle kendilerini vazifeli bilen Batılı sömürgeci anlayış her gün ayrı bir bahane ile doğu toplamlarına saldırmaya devam etmektedir. Müslümanların kendi içlerinde yaşadıkları sorunları yüce Allah’ın kelamı ve âlemlere rahmet olan Resulullah (s.a.a)’ın gerçek yaşantısıyla çözmek yerine Batılı devletlerin oyuncağı olarak hareket etmesi bu sorunun en büyük etkeni olmakla beraber bir diğer etken ise tarih bilmemekten kaynaklanan kendini tanıma sorunudur.
             Konunun daha farklı açılarını ise ilerleyen zamanlarda sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.  

 

Henüz yorum yapılmadı!

Bu içerik için yorum yapılmadı. Yorum yapmak için aşağıdaki formu kullanınız.

Yorum Yaz!

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.
* İşareti olan alanlar gereklidir.